Hành vi lệch chuẩn: xử lý cá nhân không giải quyết được nguyên nhân hệ thống

Khi cùng một loại vi phạm lặp lại ở nhiều nơi, nhiều thế hệ, nhiều lĩnh vực, thì cách giải thích bằng đạo đức cá nhân không còn đủ.

Xử lý từng trường hợp là cần thiết. Nhưng nếu chỉ làm vậy, hệ thống sẽ tiếp tục tạo ra những trường hợp mới với tốc độ cũ.

Các áp lực tạo ra hành vi

• Yêu cầu số bài cứng để bảo vệ hoặc để xét chức danh.
• Đánh giá theo số lượng, không theo nội dung.
• Hợp đồng ngắn hạn với ngưỡng phải đạt.
• Không có chỗ cho kết quả âm.
• Bốn thứ này giải thích phần lớn hành vi mà không cần giả định ai đó thiếu trung thực.

Hành vi tương ứng

• Tìm nơi đăng dễ.
• Chia nhỏ bài.
• Thêm hoặc trao đổi tên tác giả.
• Chọn lọc kết quả để báo cáo.
• Mức độ nghiêm trọng tăng dần, và ranh giới giữa chúng không rõ với người trong cuộc.

Can thiệp ở tầng hệ thống

• Đánh giá bằng vài công trình tiêu biểu, không đếm tổng.
• Ghi nhận kết quả âm và nghiên cứu lặp lại.
• Nêu rõ nơi công bố nào được tính.
• Kéo dài chu kỳ đánh giá cho phù hợp với thời gian nghiên cứu thật.

Can thiệp ở tầng đơn vị

• Quy tắc tác giả bằng văn bản trong nhóm.
• Người hướng dẫn duyệt nơi gửi bài.
• Đào tạo liêm chính cho năm đầu.
• Không đẩy áp lực số lượng xuống người yếu thế nhất.

Điều cá nhân vẫn phải giữ

• Giải thích bằng hệ thống không xoá bỏ trách nhiệm cá nhân.
• Có những ranh giới không thương lượng, dù áp lực tới đâu.
• Nhưng trách người ở vị thế yếu nhất mà không đổi hệ thống là không giải quyết gì.

Một điều đáng nhớ

Nếu cùng một hành vi lặp lại ở nhiều nơi, hãy nhìn vào tiêu chí đánh giá trước khi nhìn vào con người.

Người bị áp lực lớn nhất và có ít lựa chọn nhất luôn là người mắc nhiều nhất — và đó là dấu hiệu của một vấn đề thiết kế, không phải một vấn đề nhân cách.

Câu hỏi thường gặp