Cơ chế xử lý vi phạm liêm chính nghiên cứu

Ba tầng xử lý

Tầng tạp chí và nhà xuất bản

Khi vấn đề liên quan tới một bài đã đăng hoặc đang trong quy trình: đạo văn, dữ liệu bất thường, tranh chấp tác giả, công bố trùng lặp. Toà soạn có quy trình xem xét và các hình thức xử lý từ đính chính tới rút bài.

Tầng cơ sở

Cơ sở đào tạo và viện nghiên cứu là nơi có thẩm quyền xem xét hành vi của người thuộc đơn vị mình. Nhiều nơi đã có quy chế về liêm chính học thuật và có bộ phận phụ trách. Nếu đơn vị bạn chưa có, hãy hỏi phòng tổ chức cán bộ hoặc phòng khoa học công nghệ về kênh xử lý.

Tầng cơ quan quản lý

Với vấn đề liên quan tới đề tài sử dụng ngân sách, tới văn bằng, hoặc tới xét công nhận chức danh, cơ quan quản lý có thẩm quyền tương ứng.

Nguyên tắc của một quy trình công bằng

1. Tách bạch việc xem xét với việc ra quyết định. Người điều tra không nên là người kết luận.
2. Người bị tố giác được biết nội dung và được giải trình trước khi có kết luận.
3. Bảo mật trong quá trình xem xét — với cả hai phía.
4. Xử lý xung đột lợi ích của người tham gia xem xét.
5. Có cơ chế khiếu nại đối với kết luận.
6. Bảo vệ người tố giác ngay tình khỏi bị trả đũa.
7. Phân biệt lỗi kỹ thuật với hành vi cố ý. Sai một con số vì lỗi sao chép khác hẳn với bịa dữ liệu.

Nguyên tắc 7 quan trọng hơn nhiều người nghĩ. Một quy trình không phân biệt được hai loại này sẽ hoặc là quá nặng tay với sai sót thông thường, hoặc là quá nhẹ với vi phạm thật.

Khi bạn phát hiện vấn đề

1. Xác minh kỹ trước. Đọc lại, kiểm tính toán, xem có cách giải thích nào khác không. Rất nhiều nghi ngờ tan sau bước này.
2. Ghi lại bằng chứng cụ thể: bài nào, trang nào, sai lệch là gì, căn cứ của bạn.
3. Cân nhắc liên hệ tác giả trước nếu là sai sót có thể do nhầm lẫn. Nhiều trường hợp được giải quyết bằng một đính chính.
4. Nếu nghiêm trọng, dùng kênh chính thức: toà soạn, hoặc bộ phận phụ trách liêm chính của cơ sở liên quan.
5. Không cáo buộc công khai khi chưa có kết luận. Một cáo buộc sai gây thiệt hại rất lớn và khó khắc phục.

Khi bạn bị tố giác

• Đừng phản ứng ngay bằng cảm xúc. Yêu cầu được biết nội dung cụ thể.
• Tập hợp hồ sơ: dữ liệu gốc, mã lệnh, nhật ký nghiên cứu, thư từ trao đổi với đồng tác giả. Đây là lý do việc lưu hồ sơ có hệ thống quan trọng.
• Trả lời bằng bằng chứng, đúng thời hạn, qua kênh chính thức.
• Nếu thực sự có sai sót, thừa nhận và đề xuất cách khắc phục. Chủ động khắc phục được nhìn nhận rất khác so với chống đỡ tới cùng.
• Hỏi về quyền khiếu nại nếu bạn cho rằng kết luận không đúng.

Phòng ở mức đơn vị

Xử lý vi phạm là vế cuối. Vế quan trọng hơn là phòng:

• Có quy chế liêm chính rõ ràng và phổ biến tới mọi người, không chỉ ban hành rồi để đó.
• Đưa nội dung liêm chính vào chương trình đào tạo sau đại học.
• Cung cấp công cụ kiểm tra trùng lặp và hướng dẫn dùng đúng.
• Xem lại cơ chế khuyến khích: thưởng theo số lượng bài mà không xét chất lượng và nơi đăng là cơ chế tạo áp lực sai hướng.
• Có kênh để hỏi trước khi làm — nhiều vi phạm ở người mới xuất phát từ không biết ranh giới ở đâu.

Điểm cuối cùng đáng đầu tư nhất. Một người hỏi trước khi dùng lại nội dung bài cũ của mình là một trường hợp không bao giờ trở thành vụ việc.

Lưu ý: quy định, cơ chế và số liệu nêu trong bài do cơ quan có thẩm quyền ban hành hoặc công bố và thay đổi theo thời gian. Hãy đối chiếu văn bản hiện hành và hỏi đơn vị có thẩm quyền trước khi ra quyết định.